فصل 3 عملیات‌های گیت درس 2 از 16

آموزش گیت - عملیات تگ‌گذاری

تگ‌ها (Tags) در Git روشی برای برجسته کردن رویدادهای مهم در تاریخچه یک پروژه هستند.

علاوه بر توضیح انواع تگ‌هایی که به‌راحتی در دسترس‌اند، به شما کمک می‌کند نحوه پیدا کردن تگ‌های فعلی، افزودن تگ‌های جدید و حذف آن‌ها را یاد بگیرید. این نقاط معمولاً با انتشار نسخه‌ها (مانند v1.0، v2.1 و غیره) یا نقاط عطف در توسعه یک پروژه مرتبط هستند.

سینتکس پایه برای تگ‌گذاری

برخلاف شاخه‌ها (branches) که با اضافه شدن کامیت‌های جدید می‌توانند در طول زمان جابه‌جا شوند، یک تگ تغییرناپذیر است و همیشه به یک کامیت مشخص اشاره می‌کند.

در Git دو نوع تگ وجود دارد:

  • تگ‌های سبک (Lightweight tags): مانند نشانک‌ها (bookmarks) هستند و صرفاً اشاره‌گر مستقیم به یک کامیت خاص‌اند. این تگ‌ها هیچ اطلاعات اضافی مانند پیام یا جزئیات ایجادکننده تگ را ذخیره نمی‌کنند.

  • تگ‌های حاشیه‌نویسی‌شده (Annotated tags): آن‌ها را مانند نشانک‌های پیشرفته‌تر در نظر بگیرید. این تگ‌ها فراداده (metadata) اضافی مانند نام ایجادکننده تگ، تاریخ و یک پیام را ذخیره می‌کنند. وقتی می‌خواهیم نسخه‌های منتشرشده را تگ بزنیم، تگ‌های حاشیه‌نویسی‌شده نوع ترجیحی هستند؛ زیرا توصیفی‌ترند و اطلاعات تاریخی بیشتری ارائه می‌دهند.

سینتکس ایجاد و مدیریت تگ‌ها در Git سرراست است. در ادامه یک مثال را می‌بینید:

git tag <tag-name>

برای مثال:

git tag v1.0

این دستور یک تگ سبک با نام v1.0 ایجاد می‌کند که به آخرین کامیت در شاخه فعلی اشاره دارد.

برای ایجاد یک تگ حاشیه‌نویسی‌شده، از گزینه `-a` استفاده کنید:

git tag -a <tag-name> -m "Tag message"

برای مثال:

git tag -a v1.0 -m "Initial release"

این دستور یک تگ حاشیه‌نویسی‌شده با نام v1.0 ایجاد می‌کند که پیام `Initial release` به آن الصاق شده است.

انواع تگ‌های Git

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، دو نوع اصلی تگ وجود دارد: تگ‌های سبک و تگ‌های حاشیه‌نویسی‌شده. بیایید هر دو نوع را با جزئیات بررسی کنیم.

تگ‌های سبک (Lightweight Tags)

تگ سبک اساساً یک اشاره‌گر به یک کامیت مشخص است؛ درست مثل ایجاد یک شاخه که جابه‌جا نمی‌شود. تگ‌های سبک هیچ فراداده اضافی مانند پیام یا برچسب زمانی ندارند و بیشتر برای کارهای تگ‌گذاری موقت یا سریع به کار می‌روند.

برای ایجاد یک تگ سبک، کافی است دستور زیر را اجرا کنید:

git tag v1.0

این تگ اکنون به آخرین کامیت در شاخه فعلی اشاره خواهد کرد. همچنین می‌توانیم با وارد کردن هش (hash) یک کامیت خاص، آن را تگ بزنیم:

git tag v1.0 <commit-hash>

ایجاد تگ‌های سبک ساده است، اما عمق اطلاعاتی که تگ‌های حاشیه‌نویسی‌شده فراهم می‌کنند را ندارند. بنابراین، معمولاً برای علامت‌گذاری نسخه‌های مهم توصیه نمی‌شوند.

تگ‌های حاشیه‌نویسی‌شده (Annotated Tags)

از سوی دیگر، تگ‌های حاشیه‌نویسی‌شده آبجکت‌های کامل Git هستند که فراداده ذخیره می‌کنند. وقتی یک تگ حاشیه‌نویسی‌شده ایجاد می‌کنیم، Git ثبت می‌کند که چه کسی تگ را ساخته، چه زمانی ساخته شده و چه پیامی همراه آن است.

هنگام تولید یک تگ حاشیه‌نویسی‌شده در Git، می‌توانیم با استفاده از گزینه -m یک پیام تگ‌گذاری ارائه دهیم.

git tag -a v1.0 -m "Version 1.0 release"

این کار یک تگ با نام `v1.0` و حاشیه‌نویسی "Version 1.0 release" ایجاد می‌کند. برای مشاهده جزئیات یک تگ حاشیه‌نویسی‌شده، دستور زیر را اجرا کنید:

git show v1.0

این دستور اطلاعات کامیت را پس از اطلاعات ایجادکننده تگ، تاریخ تگ‌گذاری و پیام حاشیه‌نویسی نمایش می‌دهد.

تگ زدن کامیت‌های قدیمی‌تر

حتی پس از اینکه از یک کامیت جلوتر رفتیم، باز هم می‌توانیم آن را تگ بزنیم؛ یعنی گاهی ممکن است نیاز باشد به تاریخچه برگردیم و یک کامیت قدیمی‌تر را تگ بزنیم. برای این کار، کافی است هنگام ساخت تگ، هش کامیت را وارد کنید:

git tag v1.0 <commit-hash>

برای مثال:

git tag -a v1.0  -m "Version 1.0 release"

این دستور یک تگ حاشیه‌نویسی‌شده روی کامیت مشخص‌شده ایجاد می‌کند و به ما اجازه می‌دهد نقاط مهم تاریخچه پروژه را به‌صورت گذشته (retrospectively) علامت‌گذاری کنیم.

پوش کردن تگ‌ها به مخزن ریموت (Remote Repository)

به‌صورت پیش‌فرض، وقتی دستور git push را اجرا می‌کنیم، تگ‌ها به‌طور خودکار به مخزن ریموت پوش نمی‌شوند. برای پوش کردن تگ‌ها، باید آن‌ها را به‌صراحت در دستور push بگنجانیم.

برای پوش کردن یک تگ به مخزن ریموت، از دستور زیر استفاده کنید:

git push origin <tagname>

برای مثال:

git push origin v1.0

برای پوش کردن همه تگ‌ها به مخزن ریموت، از گزینه --tags استفاده کنید:

git push origin --tags

حذف تگ‌ها

برای حذف یک تگ از مخزن محلی (local) خود از دستور زیر استفاده کنید. حتی پس از اجرای این کار، تگ روی سرورهای ریموت همچنان باقی می‌ماند.

git tag -d <tagname>

برای مثال:

git tag -d v1.0

اگر تگ از قبل به مخزن ریموت پوش شده باشد، باید آن را از ریموت نیز حذف کنیم. برای حذف یک تگ از یک سرور ریموت، دستور زیر را دنبال کنید.

استفاده از دستور زیر روش اول است.

git push origin --delete <tagname>
  • در این روش، پس از دستور git push، نام سرور ریموت (که معمولاً origin است) می‌آید.

  • با این حال، به‌جای نام یک شاخه، {<tagname>} را مشخص می‌کنیم.

  • با انجام این کار، به Git دستور داده می‌شود که تگ {<tagname>} را از سرور ریموت حذف کند.

برای مثال:

git push origin --delete v1.0

چک‌اوت کردن تگ‌ها (Checking out Tags)

برای مشاهده نسخه‌های فایل مرتبط با یک تگ، می‌توانیم روی آن تگ عملیات git checkout انجام دهیم.

با این حال، این کار مخزن ما را در وضعیت detached HEAD قرار می‌دهد که پیامدهای نامطلوب خاصی دارد.

git checkout t1.9a
Note: switching to 't1.9a'.

You are in 'detached HEAD' state. You can look around, make experimental changes and commit them, 
and you can discard any commits you make in this state without impacting any branches by switching back to a branch.

If you want to create a new branch to retain commits you create, you may do so (now or later) by using -c with the switch command. Example:

 git switch -c <new-branch-name>

Or undo this operation with :

 git switch -

Turn off this advice by setting config variable advice.detachedHead to false

Head is now at cc086fa user interface added

به‌طور مشخص، هر تغییری که در این وضعیت ایجاد و کامیت شود، بخشی از هیچ شاخه‌ای نخواهد بود و تنها از طریق هش منحصربه‌فرد کامیت قابل دسترسی است و تگ را تغییر نخواهد داد.

$ git checkout -b type2 t2.0
Previous HEAD position was cc086fa user interface added
Switched to a new branch 'type2'

اگر نیاز به ایجاد تغییرات داشته باشیم—مانند رفع یک خطا در نسخه قدیمی‌تر—معمولاً توصیه می‌شود یک شاخه ایجاد کنیم.

بهترین شیوه‌ها برای تگ‌گذاری در Git

برای استفاده مؤثر از تگ‌های Git، این بهترین شیوه‌ها را دنبال کنید:

  • برای نسخه‌های منتشرشده از تگ‌های حاشیه‌نویسی‌شده استفاده کنید: تگ‌های حاشیه‌نویسی‌شده اطلاعات و زمینه بیشتری ارائه می‌دهند و آن‌ها را برای علامت‌گذاری نقاط مهمی مانند انتشار نسخه‌ها ایده‌آل می‌کنند.

  • از یک الگوی نام‌گذاری یکپارچه پیروی کنید: یک روش نام‌گذاری یکنواخت برای تگ‌ها در پیش بگیرید، مانند استفاده از v1.0، v1.1 و غیره. این کار به منظم ماندن تگ‌ها و درک آسان آن‌ها کمک می‌کند.

  • تگ‌ها را به مخزن ریموت پوش کنید: مطمئن شوید که تگ‌ها را به مخزن ریموت پوش می‌کنید تا سایر همکاران بتوانند آن‌ها را ببینند و از آن‌ها استفاده کنند.

  • نسخه‌های ماژور (Major) و مینور (Minor) را تگ بزنید: تگ زدن هم نسخه‌های ماژور و هم نسخه‌های مینور (مثلاً v1.0 و v1.0.1) به تشخیص وضعیت کد در سطوح مختلف پایداری کمک می‌کند.

پیشرفت مطالعه: وضعیت خوانده‌شدن این درس فقط در همین مرورگر ذخیره می‌شود؛ بدون نیاز به حساب کاربری.