آموزش گیت - معرفی

گیت (Git) یک سیستم کنترل نسخه قدرتمند و پرکاربرد است که به توسعه‌دهندگان کمک می‌کند تغییرات کد را در پروژه‌های مختلف مدیریت کنند.

این آموزش گیت برای مبتدیان نوشته شده تا به آن‌ها کمک کند مفاهیم پایه تا پیشرفته گیت را درک کنند. پس از تکمیل این آموزش، خود را در سطح بسیار خوبی از تخصص در گیت خواهید دید؛ جایی که می‌توانید از آن به سطوح بعدی حرکت کنید و به یک مهندس نرم‌افزار در سطح جهانی تبدیل شوید.

گیت چیست؟

گیت یک سیستم کنترل نسخه توزیع‌شده است که تغییرات فایل‌های رایانه‌ای را ردیابی می‌کند و عمدتاً برای هماهنگی کار توسعه‌دهندگان در طول فرآیند توسعه نرم‌افزار به کار می‌رود. این ابزار به بسیاری از توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد به‌طور هم‌زمان روی یک پروژه کار کنند بدون اینکه در کار یکدیگر تداخلی ایجاد شود.

این آموزش درک کاملی از گیت ارائه می‌دهد؛ از مفاهیم پایه گرفته تا مفاهیم پیشرفته. در طول یادگیری گیت، این آموزش شما را با رویکردهایی ساده و کاربردی همراهی خواهد کرد.

چرا گیت را یاد بگیریم؟

یادگیری گیت برای توسعه‌دهندگان، طراحان و هر کسی که روی پروژه‌های مرتبط با کنترل نسخه و کار گروهی فعالیت می‌کند ضروری است. در ادامه برخی از دلایل قانع‌کننده برای یادگیری گیت آورده شده است:

  • کنترل نسخه برای تاریخچه کد: گیت به شما امکان می‌دهد هر تغییری را که در طول زمان در پروژه شما ایجاد می‌شود ردیابی کنید. شما به یک تاریخچه کامل و به‌راحتی قابل پیمایش از پروژه خود دست می‌یابید که امکان داشتن کدی منظم و قابل بازیابی را فراهم می‌کند.
  • همکاری و کار تیمی: گیت این امکان را می‌دهد که چندین نفر روی یک پایگاه کد (codebase) کار کنند بدون اینکه کار دیگری را روی هم بنویسند (overwrite کنند). پلتفرم‌هایی مانند GitHub و GitLab به تیم‌های توزیع‌شده اجازه می‌دهند حتی به‌صورت دورکاری، به‌طور مؤثر با هم همکاری کنند.
  • انشعاب‌گیری و ادغام برای توسعه قابلیت‌ها: انشعاب‌گیری (Branching) در گیت به شما اجازه می‌دهد «کپی‌های» جداگانه‌ای از کد خود ایجاد کنید تا روی قابلیت‌های مشخص یا رفع باگ‌ها کار کنید.
  • استاندارد صنعت: گیت به‌طور گسترده در سراسر صنعت فناوری استفاده می‌شود؛ از استارتاپ‌ها گرفته تا شرکت‌های بزرگی مانند گوگل، فیسبوک و مایکروسافت. دانستن گیت یک مهارت ضروری برای اکثر مشاغل توسعه‌دهندگی است و اغلب در آگهی‌های شغلی به‌عنوان یک الزام مطرح می‌شود.
  • حل مسئله و اشکال‌زدایی کارآمد: با گیت می‌توانید تغییرات کد را ایزوله کنید و به‌صورت مستقل آزمایش کنید؛ این کار به شما کمک می‌کند مشکلات را بدون تأثیر گذاشتن بر بقیه پروژه اشکال‌زدایی کنید.
  • نمونه‌کار و میزبانی پروژه: GitHub، GitLab و Bitbucket پلتفرم‌های محبوب مبتنی بر گیت هستند که به شما امکان می‌دهند پروژه‌های خود را میزبانی و نمایش دهید. این می‌تواند یک نمونه‌کار ارزشمند برای نشان دادن مهارت‌هایتان به کارفرمایان یا همکاران بالقوه باشد.
  • مستندسازی و مدیریت کد: گیت به شما اجازه می‌دهد تغییرات و دلایل تصمیم‌های خاص در کد را مستند کنید. با نوشتن پیام‌های کامیت (commit) معنادار، یک پایگاه دانش برای مراجعات آینده و برای هر فرد دیگری که با کد شما کار می‌کند می‌سازید.

مشاغل مرتبط با گیت

دانستن گیت فرصت‌های شغلی متعددی را باز می‌کند، زیرا کنترل نسخه در تقریباً تمام نقش‌های توسعه نرم‌افزار، علم داده و فناوری اطلاعات ضروری است. در ادامه برخی از مشاغلی که دانش گیت در آن‌ها یک مهارت ارزشمند و اغلب ضروری است آورده شده‌اند:

  • توسعه‌دهنده/مهندس نرم‌افزار (Software Developer/Engineer)
  • مهندس DevOps
  • دانشمند/مهندس داده (Data Scientist/Engineer)
  • مدیر سیستم/متخصص فناوری اطلاعات (System Administrator/IT Specialist)
  • مدیر محصول/مدیر پروژه فنی (Product Manager/Technical Project Manager)
  • مهندس تضمین کیفیت/آزمونگر نرم‌افزار (QA Engineer/Software Tester)
  • مهندس یادگیری ماشین (Machine Learning Engineer)
  • نویسنده فنی (Technical Writer)
  • توسعه‌دهنده فول‌استک (Full Stack Developer)
  • مشارکت‌کننده در متن‌باز (Open Source Contributor)
  • مهندس قابلیت‌اطمینان سایت (SRE) و بسیاری نقش‌های دیگر

ویژگی‌های گیت

ویژگی‌های مهم گیت عبارت‌اند از:

  • کنترل نسخه − در مدیریت و ردیابی تغییرات ایجادشده در فایل‌ها در طول زمان مفید است. گیت تاریخچه تمام تغییرات را حفظ می‌کند و در صورت نیاز، امکان بازگشت به نسخه‌های قبلی را فراهم می‌سازد.

  • توزیع‌شده − از آنجا که گیت یک سیستم کنترل نسخه توزیع‌شده است، به هر توسعه‌دهنده اجازه می‌دهد یک کپی کامل از تمام فایل‌ها و کل تاریخچه تغییرات آن‌ها را روی سیستم محلی خود داشته باشد. این موضوع به همکاری انعطاف‌پذیر میان توسعه‌دهندگان منجر می‌شود.

  • انشعاب‌گیری − شاخه‌ها (Branches) یکی از ویژگی‌های مهم گیت هستند که سبک‌وزن‌اند و ایجاد، ادغام و حذف آن‌ها آسان است. این شاخه‌ها هنگام افزودن قابلیت‌های جدید یا رفع باگ‌ها به ایزوله کردن کار کمک می‌کنند. توسعه‌دهندگان می‌توانند روی قابلیت‌های مختلف به‌طور هم‌زمان کار کنند بدون اینکه روی پایگاه کد اصلی تأثیر بگذارند.

  • ادغام − با استفاده از ابزارهای گیت، می‌توان تغییرات یک شاخه به شاخه دیگر را در شاخه اصلی ادغام کرد.

  • مخازن از راه دور (Remote Repositories) − گیت به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد تغییرات محلی خود را به یک مخزن از راه دور، مانند GitHub یا BitBucket، ارسال کنند (push). همکاری روی پروژه‌ها با گیت آسان می‌شود.

  • ثبت تغییرات (Commiting) − تغییرات ایجادشده در کد به‌صورت کامیت (commits) در گیت ذخیره می‌شوند که چیزی جز عکس‌برداری (snapshots) از پروژه در یک زمان مشخص نیستند. کامیت‌ها با یک شناسه منحصربه‌فرد حروفی-عددی مشخص می‌شوند که نشان می‌دهد چه کسی تغییر را ایجاد کرده و در چه زمانی.

  • ارائه‌دهندگان بیرونی − ارائه‌دهندگان بیرونی مانند GitHub، GitLab و BitBucket پلتفرم‌هایی هستند که مخازن گیت را میزبانی می‌کنند. آن‌ها ویژگی‌های اضافی مانند ردیابی مسائل (issue tracking)، بازبینی کد (code review) و مدیریت پروژه را فراهم می‌کنند.

کاربردهای گیت

گیت در طیف گسترده‌ای از حوزه‌ها و برای اهداف گوناگون، از توسعه نرم‌افزار گرفته تا علم داده و مدیریت پروژه، به‌طور گسترده استفاده می‌شود. در ادامه برخی از کاربردهای اصلی گیت آورده شده‌اند:

  • توسعه نرم‌افزار: گیت بخش جدایی‌ناپذیر گردش‌کارهای توسعه نرم‌افزار است و به تیم‌ها کمک می‌کند تغییرات کد را مدیریت کنند، پیشرفت کار را ردیابی کنند و از کیفیت کد اطمینان حاصل نمایند.
  • پروژه‌های متن‌باز (Open Source): گیت زیرساخت اکثر پروژه‌های متن‌باز میزبانی‌شده در پلتفرم‌هایی مانند GitHub، GitLab و Bitbucket را تشکیل می‌دهد. این امر به توسعه‌دهندگان در سراسر جهان اجازه می‌دهد روی پروژه‌ها همکاری کنند، قابلیت‌های جدید ارائه دهند و کد یکدیگر را بازبینی کنند.
  • علم داده و یادگیری ماشین: دانشمندان داده از گیت برای کنترل نسخه اسکریپت‌های پاک‌سازی داده، نوت‌بوک‌ها، مدل‌ها و گردش‌کارهای تحلیلی استفاده می‌کنند. این کار به تیم‌ها امکان می‌دهد روند تکامل مدل‌های یادگیری ماشین را ردیابی کنند، رویکردهای مختلف را آزمایش نمایند و نتایج را بازتولید کنند.
  • یکپارچه‌سازی مداوم/استقرار مداوم (CI/CD): گیت اغلب در گردش‌کارهای CI/CD استفاده می‌شود تا هر زمان که کدی به یک مخزن ارسال می‌شود، آزمون‌ها، ساخت‌ها (builds) و استقرارهای خودکار را فعال کند. این تضمین می‌کند که فقط کد پایدار و آزمایش‌شده مستقر شود و کیفیت نرم‌افزار را بهبود می‌بخشد.

دانلود گیت

می‌توانید گیت را از وب‌سایت رسمی آن دانلود کنید: https://git-scm.com/downloads/

مخاطبان هدف

این آموزش برای مبتدیان تهیه شده تا به آن‌ها کمک کند مفاهیم پایه تا پیشرفته گیت را درک کنند. پس از تکمیل این آموزش، خود را در سطح بسیار خوبی از تخصص در گیت خواهید دید؛ جایی که می‌توانید از آن به سطوح بعدی حرکت کنید.

پیش‌نیازها

اگرچه این یک آموزش مقدماتی است، فرض می‌کنیم خوانندگان آشنایی معقولی با هر محیط برنامه‌نویسی و دانش مفاهیم پایه‌ای مانند متغیرها، دستورات، نحو (syntax) و غیره دارند.

پیشرفت مطالعه: وضعیت خوانده‌شدن این درس فقط در همین مرورگر ذخیره می‌شود؛ بدون نیاز به حساب کاربری.