آموزش گیت - استفاده از مخزن گیت

در این فصل، یاد می‌گیریم که چگونه با استفاده از کنترل نسخه گیت (Git) یک مخزن (repository یا به‌اختصار repo) را پیکربندی و مقداردهی اولیه کنیم. خواهید فهمید که چگونه با دستورهای گیت پروژه خود را مدیریت کنید؛ از جمله ساخت مخزن، ردیابی تغییرات و ثبت (commit) تغییرات در مخزن‌ها.

مخزن گیت (Git Repository) چیست؟

مخزن گیت (که اغلب به‌سادگی «repo» نامیده می‌شود) جایی است که فایل‌های پروژه و تمام تاریخچه تغییرات در آن ذخیره می‌شوند. یک مخزن گیت می‌تواند محلی (روی رایانه شما) یا از راه دور (میزبانی‌شده روی سروری مثل GitHub یا GitLab) باشد.

در یک مخزن گیت:

  • می‌توانید تاریخچه تغییرات فایل‌ها را ردیابی کنید.

  • می‌توانید شاخه‌های (branches) توسعه را بسازید، بین آن‌ها جابه‌جا شوید و آن‌ها را با هم ادغام (merge) کنید.

  • می‌توانید با به اشتراک‌گذاری کد از طریق یک مخزن از راه دور، با دیگران همکاری کنید.

راه‌های دریافت یک مخزن گیت

دو راه برای دریافت یک مخزن گیت وجود دارد:

  • ساخت یک مخزن جدید برای یک پروژه جدید.

  • کلون کردن (Clone) یک مخزن موجود از یک منبع از راه دور (مثلاً GitHub، GitLab).

ساخت یک مخزن گیت جدید

اگر در حال شروع یک پروژه جدید هستید، اولین قدم ساخت یک مخزن جدید است. این کار را می‌توان به‌صورت محلی یا مستقیماً روی یک پلتفرم میزبانی انجام داد.

ساخت یک مخزن محلی

برای ساخت یک مخزن محلی جدید، این مراحل را دنبال کنید:

  • به دایرکتوری پروژه خود بروید: ترمینال یا command prompt را باز کنید و به دایرکتوری‌ای بروید که پروژه شما در آن قرار دارد یا می‌خواهید دایرکتوری پروژه جدید را در آن بسازید. برای جابه‌جایی می‌توانید از دستور زیر استفاده کنید:

    cd /path/to/your/project
  • مخزن گیت را مقداردهی اولیه (Initialize) کنید: وقتی در دایرکتوری درست قرار گرفتید، دستور زیر را اجرا کنید:

    git init

    این دستور با ساخت یک پوشه .git یک مخزن گیت جدید در دایرکتوری شما مقداردهی اولیه می‌کند. پوشه .git تمام ابرداده‌ها (metadata) و تاریخچه نسخه‌های لازم برای مخزن را ذخیره می‌کند.

  • فایل‌ها را به مخزن اضافه کنید: پس از مقداردهی اولیه مخزن، می‌خواهید ردیابی فایل‌های پروژه خود را شروع کنید. می‌توانید این کار را با دستور git add انجام دهید. برای مثال، برای افزودن همه فایل‌های دایرکتوری فعلی، اجرا کنید:

    git add .

    این کار فایل‌ها را به مرحله آماده‌سازی (stage) می‌برد و آن‌ها را برای ثبت (commit) شدن در مخزن آماده می‌کند.

  • فایل‌ها را ثبت (Commit) کنید: حالا که فایل‌های شما stage شده‌اند، آن‌ها را با یک پیام توضیحی در مخزن ثبت کنید:

    git commit -m "Initial commit"

ساخت یک مخزن از راه دور (مثلاً GitHub، GitLab)

اگر می‌خواهید مخزن خود را به‌صورت آنلاین میزبانی کنید (که به‌ویژه برای همکاری مفید است)، باید در یک پلتفرم میزبانی مانند GitHub، GitLab یا Bitbucket یک مخزن بسازید.

  • یک مخزن جدید در پلتفرم بسازید:

    • به پلتفرم میزبانی مورد نظر خود بروید (مثلاً https://github.com برای GitHub).

    • پس از ورود به حساب کاربری، روی دکمه New repository کلیک کنید.

    • جزئیات مخزن خود را وارد کنید (مثلاً نام مخزن، توضیحات، تنظیمات حریم خصوصی).

  • مخزن را روی دستگاه محلی خود کلون کنید: پس از ساخت مخزن از راه دور، یک نشانی URL برای مخزن به شما داده می‌شود. برای کلون کردن این مخزن روی دستگاه محلی خود، از دستور git clone استفاده کنید:

    git clone https://github.com/username/repository-name.git

    این کار یک نسخه محلی از مخزن روی رایانه شما ایجاد می‌کند. اکنون می‌توانید فایل اضافه کنید، تغییرات را ثبت (commit) کنید و آن تغییرات را دوباره به مخزن از راه دور پوش (push) کنید.

  • مخزن محلی خود را به مخزن از راه دور پوش کنید: اگر از قبل یک مخزن محلی دارید و می‌خواهید آن را به یک مخزن از راه دور متصل کنید، می‌توانید این کار را با مراحل زیر انجام دهید:

    • مخزن از راه دور را به مخزن محلی خود اضافه کنید

    git remote add origin https://github.com/username/repository-name.git
  • کامیت‌های محلی خود را به مخزن از راه دور پوش کنید:

    این دستور کامیت‌های شما را به شاخه main مخزن از راه دور پوش می‌کند.

git push -u origin main

کلون کردن یک مخزن موجود

اگر در حال مشارکت در یک پروژه موجود هستید، یا می‌خواهید از یک پروژه متن‌باز به‌عنوان نقطه شروع استفاده کنید، باید یک مخزن موجود را کلون کنید. کلون کردن یک نسخه محلی از مخزن روی دستگاه شما ایجاد می‌کند.

برای کلون کردن یک مخزن موجود، این مراحل را دنبال کنید:

  • نشانی URL مخزن را دریافت کنید: به نشانی URL مخزنی که می‌خواهید کلون کنید نیاز دارید. برای مخزن‌های میزبانی‌شده روی پلتفرم‌هایی مثل GitHub، GitLab یا Bitbucket، معمولاً می‌توانید URL کلون را در صفحه اصلی مخزن پیدا کنید (اغلب یک URL از نوع HTTPS یا SSH است).

  • دستور `git clone` را اجرا کنید: ترمینال خود را باز کنید و به دایرکتوری‌ای بروید که می‌خواهید مخزن کلون‌شده را در آن ذخیره کنید. سپس دستور زیر را اجرا کنید:

    git clone https://github.com/username/repository-name.git

    این دستور یک نسخه محلی از مخزن را همراه با تمام تاریخچه، شاخه‌ها و فایل‌های آن ایجاد می‌کند.

  • وارد دایرکتوری کلون‌شده شوید: پس از کلون کردن، می‌توانید وارد دایرکتوری پروژه شوید:

    cd repository-name

    اکنون یک نسخه محلی از مخزن دارید و می‌توانید روی آن کار کنید.

راه‌اندازی و پیکربندی یک مخزن گیت

پس از اینکه یک مخزن گیت ساختید یا کلون کردید، چند مرحله پیکربندی وجود دارد که باید انجام دهید تا مطمئن شوید همه چیز به‌درستی تنظیم شده است.

تنظیم هویت شما

پیش از ثبت کامیت‌ها، باید به گیت بگویید چه کسی هستید. این کار با تنظیم نام و نشانی ایمیل شما انجام می‌شود که در هر کامیت قرار می‌گیرند. می‌توانید این موارد را به‌صورت سراسری (globally) یا برای هر مخزن جداگانه تنظیم کنید.

git config --global user.name "Your Name"
git config --global user.email "youremail@example.com"

اگر می‌خواهید این تنظیمات را فقط برای یک مخزن خاص پیکربندی کنید، پرچم --global را حذف کنید.

نادیده گرفتن فایل‌ها (Ignoring Files)

اغلب در پروژه شما فایل‌هایی وجود دارند که نمی‌خواهید در مخزن گیت خود ردیابی کنید. این‌ها می‌توانند فایل‌های موقت، باینری‌های کامپایل‌شده یا اطلاعات حساس باشند. برای اینکه به گیت بگویید فایل‌های خاصی را نادیده بگیرد، می‌توانید یک فایل .gitignore بسازید.

برای مثال، فایل .gitignore زیر همه فایل‌های .log و دایرکتوری node_modules را نادیده می‌گیرد:

*.log
node_modules/

می‌توانید یک فایل .gitignore در دایرکتوری ریشه (root) پروژه خود بسازید تا این فایل‌ها از ردیابی شدن مستثنی شوند.

پیکربندی مخازن از راه دور (Remotes)

اگر مخزنی را کلون کرده باشید، گیت به‌طور خودکار مخزن از راه دور را (معمولاً با نام origin) تنظیم می‌کند. با این حال، اگر مخزنی را به‌صورت محلی مقداردهی اولیه کرده باشید و بخواهید بعداً آن را به یک مخزن از راه دور متصل کنید، باید remote را به‌صورت دستی اضافه کنید:

git remote add origin https://github.com/username/repository-name.git

برای بررسی remoteهای موجود در مخزن خود، می‌توانید از این دستور استفاده کنید:

git remote -v

این دستور مخازن از راه دور مرتبط با پروژه شما و نشانی‌های URL استفاده‌شده برای دسترسی به آن‌ها را نمایش می‌دهد.

بهترین شیوه‌ها برای مدیریت یک مخزن گیت

  • کوتاه و مکرر کامیت کنید (Commit Often): کامیت‌های مکرر با پیام‌های شفاف و مختصر انجام دهید.

  • استفاده از شاخه‌ها (Branching): برای کار روی قابلیت‌ها یا رفع باگ‌ها بدون تأثیر گذاشتن روی شاخه main از شاخه‌ها استفاده کنید. وقتی کار کامل شد، آن را دوباره در شاخه main ادغام (merge) کنید.

  • پیش از پوش، پول کنید (Pull Before Push): همیشه پیش از پوش کردن تغییرات خود، آخرین تغییرات را از مخزن از راه دور دریافت (pull) کنید. این کار به شما کمک می‌کند با همکاران خود هماهنگ بمانید و از تداخل‌های ادغام (merge conflicts) جلوگیری کنید.

  • از .gitignore استفاده کنید: با استفاده از فایل .gitignore مخزن خود را تمیز نگه دارید تا از ردیابی شدن فایل‌های غیرضروری جلوگیری شود.

پیشرفت مطالعه: وضعیت خوانده‌شدن این درس فقط در همین مرورگر ذخیره می‌شود؛ بدون نیاز به حساب کاربری.